Grootkapitaal dwarsboomt burgerinitiatief

En alles blijft bij het oude. De ontwikkeling van een burgerinitiatief wordt tegengehouden, voor het gewin van kapitaalkrachtige investeerders. Waar de 5.000 leden van burgercoöperaties Zeeuwind en Deltawind hun al decennia verrichte inspanningen om hun eigen leefomgeving te verduurzamen willen voortzetten met een drijvend zonneproject, blokkeert Sunrock, met C&A familie Brenninkmeijer als eigenaar, de aangekondigde gunning van het Rijksvastgoedbedrijf. En de wetgevend macht laat het gebeuren met het neoliberale argument: ‘creëren van een gelijk speelveld’.
Krammer bij zonsondergang

Windpark Krammer
Windpark Krammer is in de periode 2009 -2019 ontwikkeld door de beide burgercoöperaties Deltawind en Zeeuwind, actief in de zuidwestelijke delta. De locatie werd destijds aan de coöperaties gegund omdat geen enkel bedrijf deze moeilijke bouwlocatie aandurfde. Er moest gebouwd gaan worden op de primaire waterkering, de dammen van de Krammersluizen. Voordat vaststond dat de ontwikkeling haalbaar was zijn de leden bereid geweest 7,5 miljoen euro risicodragend te investeren. Dit alles gebeurde in nauwe samenwerking met Rijkswaterstaat die verantwoordelijk is voor veiligheid van de waterkering. De coöperaties zijn voor 60% aandeelhouder gebleven van het windpark.

Netaansluiting
Essentieel en duur onderdeel van een windpark is de netaansluiting. Het windpark heeft de aansluiting naar het hoofdverdeelstation van Tennet in Middelharnis, 13 kilometer verderop, volledig zelf betaald. Een zeer kostbare aangelegenheid. Om die netaansluiting efficiënter te kunnen gebruiken, is in 2019 gestart met onderzoek naar kansen voor een drijvend zonnepark onder de windturbines. Ook hier heeft het nodige onderzoek inmiddels plaatsgevonden. Omdat de coöperaties kunnen beschikken over de netaansluiting van Windpark Krammer, en iedere andere ontwikkelaar opnieuw een dure netaansluiting zal moeten realiseren, is het evident dat een business case voor de coöperatie gunstiger uitvalt dan voor een ander.

Het Rijksvastgoedbedrijf (RVB), dat verplicht is om locaties te tenderen, zelfs in gevallen als deze waar niemand eerder interesse heeft getoond tot ontwikkeling, heeft gekozen voor aankondiging van het vergunnen van een gebruiksrecht aan de coöperaties. Alleen wanneer een andere partij zich meldt, en daarmee de aankondiging van het RVB ter discussie stelt, moet het RVB alsnog overgaan tot een volledige tendering.

Sunrock
Er ontstond wat ophef in de markt met deze aankondiging maar geen enkel bedrijf heeft interesse getoond of willen concurreren met het burgerinitiatief. Behalve Sunrock. Zij hebben het RVB laten weten interesse te hebben. Daarmee duwt Sunrock het RVB hard richting een tender. Naast extra kosten en vertraging brengt dat altijd het risico met zich mee van kapers op de kust, ook al lijkt de positie van de burgerinitiatieven nog zo riant.

Afgedwongen partnerschap
Sunrock, volledig eigendom van Cofra, het investeringsbedrijf van C&A-familie Brenninkmeijer, gaf vervolgens aan met de coöperaties te willen spreken over samenwerking. Met samenwerking bedoelt de directie van Sunrock dat ze mede-eigenaar willen worden van het initiatief. Dat is niet de wens van de coöperaties en behoort ook niet tot de mogelijkheden, vanwege de juridische en financiële contracten binnen het windpark. De coöperaties hebben gevraagd aan Sunrock om zich terug te trekken en de realisatie over te laten aan de burgers. Sunrock heeft laten weten daar niet voor te voelen. Voor de coöperaties voelt dit als regelrechte chantage.

Moreel leiderschap
In de energietransitie wordt een groot beroep gedaan op burgers. Die burgers hebben die verantwoordelijkheid al lang op zich genomen, getuige de 623 energiecoöperatie in Nederland. Wanneer de lokale initiatieven van de burger, vaak ontstaan na jarenlange vrijwillige inzet, niet worden beschermd tegen partijen die iets doen omdat de wet- en regelgeving hen de mogelijkheid biedt hun macht te gebruiken – vaak met heel veel geld tot hun beschikking – dan heeft de burger keer op keer het nakijken.

Om met de woorden te spreken van Laetitia Ouillet in Energeia op 10 februari jongstleden, waarin ze overheden oproept tot actie: “Soms moet je verder kijken dan de regels lang zijn, en moreel leiderschap tonen. Dat is wat de burger verwacht van de hoofdrolspelers van de energietransitie.”

 

Dit persbericht is vandaag verstuurd naar lokale, regionale en landelijke media naar aanleiding van een publicatie over dit onderwerp in Trouw.