Reactie Zeeuwind op maatregel kabinet rondom kolencentrales

Maandag 20 juni heeft het kabinet de eerste fase van een gascrisis aangekondigd. Bij deze verhoogde staat van paraatheid horen ook maatregelen. Hierbij wordt vooral gekozen voor stimuleren en verleiden, er worden geen compenserende maatregelen afgedwongen. Het besluit is voorbereid in overleg met andere EU-lidstaten en volgt op het uitgebreide maatregelpakket dat Duitsland in het weekeinde van 18/19 juni presenteerde. Als Zeeuwind delen wij graag onze visie op één van de maatregelen.
Kolen

Schrappen productiebeperking kolencentrales

De maatregel die wij belichten uit deze eerste fase is het besluit om de productiebeperking voor kolencentrales, een halfjaar geleden van kracht geworden, te schrappen. Het idee is dat de kolencentrales een deel van de stroomproductie van de gascentrales overnemen. Volgens het kabinet kan dit op jaarbasis 2 miljard kubieke meter hoogcalorisch aardgas schelen. De hoop is dat dit het vullen van de Europese gasbergingen gemakkelijker maakt. Voor het klimaat is het inschakelen van kolencentrales slecht nieuws. Hernieuwde kolenstook leidt direct tot extra CO₂-uitstoot ten opzichte van stroomproductie door gascentrales.

Natuurlijk is het begrijpelijk dat het kabinet wil voorkomen dat leveringszekerheid van energie in het geding gaat komen. En ja, naast het besluit om de stroomproductie door kolencentrales weer op te schalen heeft het kabinet aanvullende stappen aangekondigd. Zo bereidt het kabinet een regeling voor dat bedrijven met een nog nader vast te stellen minimum gasverbruik een voorstel kunnen indienen om tegen een vergoeding hun gasafname te beperken. Burgers, bedrijven en organisaties worden opgeroepen hun gasverbruik vrijwillig te beperken. Het is een pijnlijke constatering dat de klimaatdoelstellingen (wederom) moeten wijken zonder dat daaraan compenserende dwingende maatregelen worden verbonden.

Energietransitie is niet vrijblijvend

Zeeuwind is van mening dat de vrijblijvendheid in de energietransitie niet kan voortduren. Die vrijblijvendheid duurt al veel te lang. Al vanaf haar oprichting in 1987 zet Zeeuwind zich er voor in dat onze samenleving om gaat schakelen naar een duurzamere energiehuishouding met een nadruk op groene stroomproductie. Dit om onze zware claim op de aarde te verminderen en tegelijkertijd voor onze grondstoffenvoorziening minder afhankelijk te worden van geopolitieke omstandigheden. De kwetsbaarheid van onze energievoorziening is absoluut niet iets nieuws.

Wij weten allang hoe kwetsbaar onze energievoorziening is, maar kiezen ervoor de weg van de minste weerstand te kiezen. Zoals ook nu wel de harde maatregel wordt genomen om kolencentrales op te laten schakelen maar hieraan tegelijkertijd geen heldere consequenties worden verbonden. Dat moet anders.

Wat ons betreft begint dit bij consequenties verbinden aan beleidskeuzes. Het kan niet zo zijn dat de RES (regionale energiestrategie) door lagere overheden zoals gemeenten en Waterschap wordt vastgesteld en tegelijkertijd besluiten worden genomen die lijnrecht in tegenspraak zijn met de vastgestelde afspraken. Als de beleidskeuzes van gemeenten en de nieuwe lokale coalitieakkoorden worden gespiegeld aan de RES, dan is de rode lijn dat energietransitie het vraagstuk is van de buren. Het ontbreekt aan moed om lokale duurzaamheidsambities te verbinden aan lokale verantwoordelijkheid. Dit vertraagt de voortgang van de energietransitie en leidt er onder andere toe dat wij nu worden teruggeworpen op kolenstook.

Eigenaarschap over energiehuishouding

Bij gebrek aan politieke moed zullen burgers zelf de kaders moeten aanreiken. Daarbij mogen zij zich gesteund weten door het beleidsuitgangspunt dat burgers zelf eigenaarschap moeten kunnen nemen over hun energiehuishouding. Het ‘right to challenge’ van gemeentebeleid moet vanuit de lokale samenleving volop worden benut. Suggesties: neem als gemeenschap het initiatief om een duurzaam energiepark op te zetten voor het eigen energieverbruik. Kom zelf met voorstellen hoe de warmtevoorziening in de wijk in de toekomst is geregeld. En vraag gemeenschapsgeld om dit op wijkniveau vervolgens ook te kunnen regelen. Denk na of collectieve verduurzaming van woningen niet een prima werkwijze is voor verlaging van energiegebruik.

En laten wij als burgers de overheid het signaal geven dat een gerichte industriepolitiek wezenlijk is voor borging van werkgelegenheid en een duurzamer samenleving. Zet middelen in voor innovatieve duurzame industrie ten behoeve van productie van duurzame energiedragers, zoals biobrandstoffen. Daarmee wordt alternatieve werkgelegenheid gecreëerd en kunnen vervuilende industrieën worden afgebouwd.

Verandering komt van onderop

"Verandering komt van onderop" aldus transitiehoogleraar Derk Loorbach (bron: Movisie) Dus alleen als wij als burgers onze stem laten horen dat het niet verantwoord is dat de politiek antwoorden naar de toekomst verschuift in antwoord op grote indringende vraagstukken als klimaatverandering en sociaal/economisch welzijn, komt er verandering.

Als Zeeuwind maken wij ons hard om bovenstaand signaal af te geven. Als grootste burgercoöperatie op het gebied van duurzame energie van Nederland zijn we ook in de positie om dit te kunnen doen. Samen met onze leden willen wij de beweging zijn die het heft in eigen hand neemt en zich inzet om positieve veranderingen in gang te zetten waar we allemaal beter van worden.

Samen versnellen we de energietransitie

Laat je familie, vrienden en buren kennismaken met Zeeuwind. Nodig ze uit om lid te worden en help Zeeuwind groeien. Want alleen samen versnellen we de energietransitie.